Ηράκλειο:Ένα ταξίδι στο πέρασμα του χρόνου – Μέρος Γ’-Τα πολιτισμικά ”εγκλήματα”-(Φώτος)

10154

Συνεχίζουμε το ταξίδι μας  στο παλιό Ηράκλειο με το Γ’ μέρος και τελευταίο του αφιερώματος. 

Μια ξενάγηση με σπάνιο φωτογραφικό υλικό 130 χρόνων.-

.-Πατήστε  εδώ για να δείτε το Α’ μέρος.

.-Πατήστε  εδώ για να δείτε το Β’ μέρος.

 ΤΑ  ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ”ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ”

Στο τελευταίο μέρος του αφιερώματος για το παλιό Ηράκλειο θα αναφερθούμε  στα μνημεία που δυστυχώς  άλλα κατεδαφίστηκαν και άλλα ”κακοποιήθηκαν” στο βωμό μιας νέας και ”σύγχρονης” πόλης.Τα ”εγλήματα” πάρα πολλά, τόσα πολλά που εάν δεν είχαν γίνει θα μιλούσαμε σήμερα για ένα τελείως διαφορετικό Ηράκλειο.Ενα Ηράκλειο που θα θαυμάζαμε και θα ήμασταν πιο πολύ περήφανοι γι αυτή  την πόλη με τα δύο πρόσωπα.

Ομως εδώ,η δυσπιστία για κάθε τι που δεν είναι προφανώς <ελληνικό>,βασισμένη στην άγνοια,την αδιαφορία και το ρητορικό μας πατριωτισμό, η έλλειψη αισθήματος της ιστορικής συνέχειας και η αδυναμία κατανόησης των μνημείων,οδήγησε στη φθορά και τον αφανισμό τους.Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τα μεγάλα ”συμφέροντα” την κερδοσκοπία,τους  κακούς σχεδιασμούς και την  εσωτερική  μετανάστευση, οδήγησε  σταδιακά στη σημερινή μορφή το Ηράκλειο, καταστρέφοντας την ψυχή της Βενετίας και του Μεγάλου Κάστρου.

Τα ελάχιστα μνημεία που σώθηκαν είναι ”θαμένα” ή  ασφυκτιούν ανάμεσα στα πολυόροφα κτίρια,τα τείχη μας που χτίστηκαν με τον ιδρώτα και το αίμα χιλιάδων Κρητικών έχουν τραυματιστεί και αλλοιωθεί,οι Ναοί μας χάθηκαν. Μόνο θυμό μπορεί να έχει κάποιος σήμερα βλέποντας αυτά τα αριστουργήματα που μας έχουν ”αφαιρέσει” κάποιοι <σύγχρονοι> επειδή έτσι το ήθελαν αυτοί.Και αυτό το θυμό τον έχω μέσα μου και δεν μου βγαίνει( όπως πιστεύω και σε πολλούς από εσάς) όποτε βλέπω αυτή την βαθειά πληγωμένη αλλά πάντα γοητευτική πόλη μας.

Είναι άραγε άστοχη η παρατήρηση του Γάλλου Ελληνιστή Ντένις Κολέρ σε συνεντευξή του στην εφημερίδα Τόλμη το 1987 που μεταξύ των άλλων είπε:<< Το Ηράκλειο είναι για μένα ,κι ας με συγχωρήσουν οι κάτοικοι του Κάστρου ,κάτι το απελπιστικό.Είναι ένα μακελειό ,έχεις την εντύπωση ότι είναι όλο μπετόν,ατελείωτο μπετόν,μια προσβολή για τον άνθρωπο>>

Το 1902 έφθασε στην Κρήτη ο σπουδαίος ερευνητής Giuseppe GEROLA ως επικεφαλής της επιστημονικής αποστολής  που είχε οργανωθεί από το ινστιντούτο Veneto Scienze με σκοπό την καταγραφή, φωτογράφιση, σχεδίαση και μελέτη των μνημείων της Ενετοκρατίας στο <<Βασίλειον της Κρήτης>>.Το αποτέλεσμα της έρευνάς του αυτής ήταν το πεντάτομο μνημειώδες έργο του Monumenti Veneti hell’ Isola di Creta από το οποίο αντλούμε όλα όσα γνωρίζουμε για το Ηράκλειο ,αφού μετά τις καταστροφικές επεμβάσεις στο λιμάνι,στα τείχη και στην πόλη βλέπουμε σήμερα τα περισσότερα μνημεία μόνο μέσα απ’τις σελίδες του.

Ας τα πάρουμε όμως τώρα με την σειρά υπενθυμίζοντας , ότι θα σας βοηθήσει πολύ  να καταλάβετε  αυτά που θα αναφέρουμε  εάν πρώτα διαβάσετε το Α’ και το Β’ μέρος του αφιερώματος.

ΤΟ ΕΝΕΤΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ

Κατά την δεύτερη θητεία του Στυλιανού Γεωργίου στις αρχές του 1921 υπογράφηκε η σύμβαση κατασκευής του λιμένος Ηρακλείου με την εταιρία Μακ Αλπάιν. Η σύμβαση αυτή επέφερε τις καταστροφές των μνημείων και την πλήρη αλλοίωση της περιοχής σε διάστημα μιας εικοσαετίας. Το μόνο Ενετικό μνημείο που δεν κατεδάφισαν ήταν το φρούριο του ΚΟΥΛΕ, που στις μέρες μας δεσπόζει στο ”πληγωμένο” ενετικό λιμανάκι.

Ο φάρος που υπήρχε πάνω στο φρούριο κατεδαφίστηκε…

…όπως επίσης ο μικρός Κούλες το 1936 για να γίνει προβλήτα στο νέο λιμάνι, δίνοντας ίσως την μεγαλύτερη ”μαχαιριά” στην ιστορία του παλιού Ηρακλείου.Ένα πανέμορφο μνημείο που μπορούσε να είχε σωθεί…

…μαζί με τα παράκτια τείχη και να ξεκινούσε η κατασκευή του νέου λιμανιού πιο ανατολικά. Πολλές φορές κλείνω τα μάτια και βλέπω το ενετικό λιμανάκι με τα παράκτια τείχη του ,τον μικρό Κούλε ,τα Νεώρια, τις όμορφες πύλες του Μόλου και των Νεωρίων, να είναι φωτισμένο τα βράδυα και να με καλεί να το θαυμάσω.Να θαυμάσω ίσως το πιο όμορφο και γραφικό λιμανάκι στον κόσμο ολόκληρο, εάν δεν είχαν γίνει αυτά τα ”εγκλήματα.”Ραγίζει” η καρδιά σου!  Κρίμα και πάλι κρίμα!

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΕΔΑΦΙΣΗ !!!! ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΥ ΚΟΥΛΕ[1936]

-ΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΤΕΙΧΟΣ ΚΑΙ Η ΠΥΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΡΙΩΝ

IMG_4743  ΛΙΜΑΝΙ  ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1920

Πανέμορφη φωτογραφία εξωτερικά του Ενετικού λιμανιού πριν κατεδαφιστεί το παράκτιο τείχος και ο μικρός Κούλες για να κατασκευασθεί στη θέση τους μια προβλήτα (βλέπε Α’ μέρος αφιερώματος) – Στο βάθος βλέπουμε να έχει κατασκευασθεί μέρος του νέου μόλου.


Εσωτερικά του Ενετικού λιμανιού με το παράκτιο τείχος να ενώνεται με τα Νεώρια…

Η ΣΚΑΛΑ ΚΑΙ Η ΠΥΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΡΙΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ… (1901-1902-ΦΩT: G.GEROLA) –

Ό,τι έχει απομείνει σήμερα από την πύλη των Νεωρίων!!!

IMG_4283

H προβλήτα που άλλαξε την όψη του Ενετικού λιμανιού μέσα αλλά και έξω από αυτό.Αυτή η προβλήτα και το μπάζωμα της θάλασσας για να γίνει ο παραλιακός δρόμος  ολοκλήρωσαν το ”έγκλημα”…

-ΤΑ ΕΝΕΤΙΚΑ ΝΕΩΡΙΑ

Αρσενάλι Νουόβι (Arsenali Nuovi) και Νουοβίσιμι (Nuovissimi), στα νοτιοανατολικά του λιμανιού, 1900-1902 (φωτ. Gerola Guseppe, συλ. Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη)

Μέχρι το 1936 κατεδαφίστηκαν τα ανατολικά νεώρια ,το βόρειο τμήμα των δυτικών νεωρίων,η πύλη των νεωρίων ,η σκάλα που οδηγούσε στην επιφάνεια σχεδόν της θάλασσας και το παλιό Βυζαντινό τείχος από την σκάλα των νεωρίων μέχρι την αρχή του δυτικού μόλου.Το τμήμα αυτό διαμορφώθηκε στη συνέχεια με την κατασκευή μιας μαρμάρινης σκάλας και την δημιουργία πλακόστρωτης προκυμαίας που οδηγούσε από το μόλο μέχρι την αποθήκη άλατος.Έτσι αλλοιώθηκε εντελώς ο Ενετικός ναύσταθμος και οι εγκαταστάσεις του.

Arsenali Vecchi
Φωτ. G. Gerola 1900-1905

Λεπτομέρεια από το συγκρότημα των Arsenali Nuovi πριν την κατεδάφιση τμήματός τους
Φωτ. G. Gerola 1900-1905

Ό,τι απέμεινε από τα Νεώρια Antichi με ”αξιοθέατο” την καφετέρια  πάνω από αυτά.

Το μπάζωμα της θάλασσας επεκτάθηκε μέχρι του Φυτάκη το μέγαρο και του προμαχώνα Sabbionara, προκειμένου να εκσυγχρονιστεί το νέο λιμάνι και οι εγκαταστάσεις του. Η  διάνοιξη της  παραλιακής λεωφόρου  έφερε  το τελικό ”κτύπημα”στα νεώρια και σ’ολόκληρο το Ενετικό λιμανάκι.

rsz_img_4594

IMG_4224

Πριν μπαζωθεί η θάλασσα…

Το μέγαρο Φυτάκη ήταν η πρώτη  πολυκατοικία που χτίστηκε από οπλισμένο σκυρόδεμα -Κατασκευάστηκε πάνω στο τείχος Σαμπιονάρα,με την θάλασσα να ακουμπάει στα θεμέλια του.

ΠΛΑΤΕΙΑ  ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Τι να πούμε για την πλατεία Ελευθερίας!Μια πλατεία που έχει αλλάξει δεκάδες φορές χωρίς να έχει καταφέρει να βρει  το  στυλ  που της ταιριάζει.Σε αυτή την πλατεία υπήρχαν πανέμορφα  μνημεία και κήπος που δυστυχώς δεν υπάρχουν πια. Μνημεία που εάν υπήρχαν σήμερα  θα άλλαζαν την εικόνα της ”ταλαιπωρημένης” και κακόγουστης αυτής πλατείας.Ισως μας δοθεί η ευκαιρία στο μέλλον να αναφερθούμε  αποκλειστικά για αυτήν την ιστορική πλατεία του Ηρακλείου.

IMG_4275

Το μόνο που έμεινε ίδιο με σήμερα, είναι το κτίριο(Παπακαλιάτη) πάνω δεξιά της φωτογραφίας, όπου στεγάζεται τώρα η τράπεζα Κύπρου.

Η πύλη Λαζαρρέτο

Η πανέμορφη πύλη του Αγίου Γεωργίου η πύλη Λαζαρρέτο!Μια μαρμάρινη πύλη στολίδι της τότε πλατείας ,την οποία ΑΝΑΤΙΝΑΞΑΝ για να ”μπορέσουν” να κατασκευάσουν την σημερινή ανώνυμη οδό.Ένα άλλο μεγάλο ”έγκλημα” από τα μεγαλύτερα που έχουν γίνει στην ιστορία της πόλης του Ηρακλείου.Μπορούσε κάλλιστα να είχε  ξανατοποθετηθεί μετά τις εργασίες για την διαμόρφωση της πλατείας, κοντά στο σημείο που ήταν πριν και να δημιουργηθεί μια πλατεία που να ”δέσει”με την πανέμορφη αυτή πύλη.Από τότε θαρρείς και την έχει ”καταραστεί” η πύλη την πλατεία και δεν μπορεί να στεριώσει να βρει το ύφος που της ταιριάζει.Πάντως πολλοί Ηρακλειώτες θα  ”προτιμούσαν” την πύλη σήμερα αντί τους ” S300”που υπάρχουν και ”βεβηλώνουν” την ιστορία της πόλης μας!

Η Μονή των Φραγκισκανών

Η Μονή των Φραγκισκανών μοναχών βρισκόταν στην περιοχή του σημερινού Αρχαιολογικού Μουσείου. Μετά την άλωση του Χάνδακα το 1669 μετατράπηκε σε τζαμί.Καταστράφηκε μεγάλο μέρος της από τους σεισμούς και όπως αναφέρει ο G. Gerola,ότι είχε απομείνει διαλύθηκε από την τουρκική κυβέρνηση για να χρησιμοποιηθούν τα μάρμαρα του στο καινούργιο Βεζίρ τζαμί  ή  για να τα πουλήσουν  ή  για να τα χρησιμοποιήσουν στην πλακόστρωση της πλατείας των τριών Καμάρων. (1900 – 1905 Τζ. Τζερόλα, Ηράκλειο, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη)

Από τη μονή σώζεται η κύρια πύλη του ναού, που διακοσμεί σήμερα την είσοδο των Δικαστηρίων,χρωματισμένη από μπογιές των σημερινών ”πολιτισμένων”Ελλήνων!

 ΤΡΕΙΣ ΚΑΜΑΡΕΣ

Οι τρεις Καμάρες για όσους δεν το γνωρίζουν ήταν μέρος του Ενετικού υδραγωγείου. Δέσποζαν περιφεριακά της πλατείας και έδιναν ένα ιδιαίτερο χρώμα σ’αυτήν.Για τους παλιούς Ηρακλειώτες η πλατεία έχει ακόμα το όνομα τους …

Κατεδαφίστηκαν από τους Τούρκους στα τέλη του 19ου αιώνα για να εκσυγχρονίσουν το υδραγωγείο τους

Μπορούσαν πάντως να είχαν αναστυλωθεί από τους ”νεώτερους”και μαζί με την πύλη του Αγίου Γεωργίου να έκαναν ένα ”αχτύπητο” ντουέτο στην σημερινή πλατεία.Φαντάζεστε εάν υπήρχαν αυτά τα δύο  μνημεία  ηλεκτροφωτισμένα  στη σήμερινη πλατεία, πόσο θα άλλαζε το ”χρώμα” της!

Οι Κισλάδες 

Οι Κισλάδες είναι η σημερινή Περιφέρεια Κρήτης (πρώην Νομαρχεία) όπου οι Τούρκοι την χρησιμοποιούσαν σαν στρατώνα.Ανοικοδομήθηκε με βάση σχεδίου του αρχιτέκτονα Μούση ως ενιαίο κτίριο και στα τέλη της δεκαετίας του 1920 διαιρέθηκε σε τρία μέρη και ανάμεσά τους δημιουργήθηκαν υπαίθριες διαβάσεις.

Η Ενετική LOGGIA

-Η Ενετική LOGGIA:Το 1904(Κρητική πολιτεία)διατάχτηκε η κατεδάφιση μόνο του πρώτου ορόφου,ενώ το 1937 ολοκληρώθηκε η κατεδάφιση της χωρίς καμία προσπάθεια διάσωσης του υλικού της.Τα αρχιτεκτονικά της μέλη χάθηκαν,πετάχτηκαν ή λεηλατήθηκαν.Ελάχιστες μόνο μετόπες από την ζωφόρο που περιέτρεχε το κτίριο σώθηκαν και εκτίθενται στο Ιστορικό μουσείο Κρήτης.

Τα Αραβοβυζαντινά τείχη:

Τα Αραβοβυζαντινά τείχη:

Όλο το  τμήμα είχε καταληφθεί από σειρά κατοικιών μέχρι την κύρια πύλη Voltone που συνέδεε την παλιά με την νέα πόλη. Το μεσαιωνικό τείχος που από παλαιότερα είχε αρχίσει να αλλοιώνεται χάθηκε ανάμεσα στις νέες οικοδομές.Στη  θέση της τάφρου του και κατά μήκος της λεωφόρου Δικαιοσύνης υψώθηκαν πολυκατοικίες που έκρυψαν το παλαιοενετικό πρανές προπέτασμα.Συγχρόνως άλλες οικοδομές χτίστηκαν πάνω στο ισόπεδο του μεσαιωνικού τείχους με πρόσοψη στην οδό Δαιδάλου καταστέφοντας έτσι πολύτιμα στοιχεία για τον παλαιό οχυρωματικό των περιόδων της αραβοκρατίας,της β’ βυζαντινής και της πρώιμης ενετικής.

Τα μεσαιωνικά τείχη ”πνιγμένα” ανάμεσα της λεωφόρου Δικαιοσύνης και της Δαιδάλου

Πολλά καταστήματα και σπίτια χτίστηκαν πάνω και δίπλα στα Αραβοβυζαντινά και Ενετικά τείχη καταστρέφοντας την μεσαιωνική εικόνα της πόλης μας…

Εάν όλα αυτά τα ”εγκλήματα” δεν είχαν γίνει και τα τείχη αυτά είχαν συντηρηθεί και ηλεκτροφωτιστεί η ακόμα ξαναχτιστεί στα προτυπά τους τότε το κέντρο του  Ηρακλείου θα παρουσίαζε μία τελείως διαφορετική εικόνα…

Το βυζαντινό τείχος κοντά στον κόλπο του Δερματά
Φωτ. G. Gerola 1900-1905

Το ίδιο σχεδόν έχει συμβεί και με τα υπόλοιπα Αραβοβυζαντινά τείχη που είχαν χτιστεί κατά μήκος της θάλασσας και αποτελούσαν την πρώτη οχύρωση της πόλης

Την ένταξη των Ενετικών Τειχών του Ηρακλείου στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ζήτησε ο Δήμαρχος Ηρακλείου κ. Γιάννης Κουράκης με επιστολή που απέστειλε στη Γ. Γ του Υπουργείου Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη.Σίγουρα γίνεται μία φιλότιμη προσπάθεια από την σημερινή Αρχή του Ηρακλείου τουλάχιστον να αναδείξει τα μνημεία που έχουν απομείνει, αλλά νομίζω ότι η πόλη μας έχασε την ευκαιρία να γίνει μία από τις πλουσιότερες πόλεις σε μνημεία παγκοσμίως.

Γραφικά παλιά σοκάκια

Γραφικά παλιά σοκάκια στο κέντρο της πόλης(Κοραή-Ιδομενέως-Πεδιάδος) δυστυχώς δεν διατήρησαν το χρώμα τους κάτι που θα μπορούσε να γίνει με νόμο της  πολεοδομίας.Στη θέση τους σήμερα κυριαρχεί το μπετό και οι κακόγουστες οικοδομές.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΚΡΗΝΗ ΜΟΡΟΖΙΝΙ (ΛΙΟΝΤΑΡΙΑ ), ΠΥΛΗ VΟLTONE , ΔΟΥΚΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ,ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ ,ΣΙΤΑΠΟΘΗΚΕΣ ..

Να ξεκινήσουμε με την πύλη Voltone.  Πανέμορφη και η πιο εντυπωσιακή  πύλη των ενετικών τειχών που πολλοί  Ηρακλειώτες δεν γνωρίζουν  την ύπαρξή της.Η πύλη αυτή όπως βλέπετε και στην μακέτα ήταν στο κέντρο της πόλης και ένωνε την τότε παλιά με την νέα πόλη.Ηταν η συνέχεια των Αραβοβυζαντινών τειχών επί της σημερινής Λεωφ. Δικαιοσύνης και είχε δύο εξώπυργους, ο ένας ήταν στο σημερινό 50 τετράγωνο και ο άλλος στη Βικελαία βιβλιοθήκη.Η κατεδάφιση του ΟΤ 50 εξαφάνισε εκτός από το δυτικό εξώπυργο και 7 θόλους από το συγκρότημα των παλαιών ενετικών σιταποθηκών αλλά και τμήματα του Βυζαντινού τείχους.

374208_155423167944320_1955526114_n

Ο ανατολικός εξώπυργος της πύλης Voltone των μεσαιωνικών τειχών με το ξενοδοχείο <Λόντον>.

Για την κατασκευή νέου <πολυτελούς καλλιμάρμαρου> κτιρίου στα Αχτάρικα (Βικελαία βιβλιοθήκη) ,ο Δήμος κατέστρεψε το 1930 τον ανατολικό εξώπυργο της πύλης  Voltone.

Τα θεμέλια της πύλης Voltone.

Το 1960 ο τότε Υπουργός Οικισμού Μαν. Κεφαλογιάννης ”απείλησε” τους ιδιοκτήτες των καταστημάτων του ΟΤ50,ότι εάν δεν συμφωνήσουν σε από κοινού ανέργεση νέας οικοδομής θα μετατρέπονταν οι ιδιοκτησίες τους σε χώρους πρασίνου.

Η Βυζαντινή Πύλη (λεγόταν Portone αρχικά) που αποκαλύφθηκε το 1989, στη θέση της μετέπειτα ενετικής Πύλης Voltone. Για την ιστορία, να σας πω ότι μετά από συνεχείς και αφόρητες πιέσεις και εκβιασμούς της τότε δημοτικής αρχής, ο κεντρικός αποχετευτικός αγωγός της περιοχής πέρασε μέσα από αυτήν!!!!!!!!! και στη συνέχεια μπαζώθηκε και τώρα βλέπετε το πλακόστρωτο με τον κινέζικο γρανίτη από πάνω!!!

Δουκικό ανάκτορο

Απέναντι απο την Βασιλική του  Αγίου Μάρκου και τα λιοντάρια, βρίσκεται ανάμεσα σε κτίρια ”θαμένο”( μέσα στα σουβλατζίδικα και τις καφετέριες)  ότι έχει μείνει από το Δουκικό ανάκτορο.Μέσα σε αυτά τα μαγαζιά φαίνονται ορισμένα τμήματα του άλλοτε μεγάλου ανακτόρου.

Το παλάτι του Αρχιστράτηγου των Ενετών … η μετέπειτα Πόρτα του Πασά

ΤΟΥ ΠΑΣΑ Η ΠΟΡΤΑ …ΣΗΜΕΡΑ ΠΑΡΚΟ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ
Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΜΠΟΥΜ ΣΚΩΤΣΕΖΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΤΟ 1898 !!!

Το κτήριο αυτό, αποτέλεσε την κατοικία του Κιοπρουλή Πασά…

IMG_4273

…στη συνέχεια στέγασε την παλιά Νομαρχία.Κατεδαφίστηκε και στη θέση του μνημείου διαμορφώθηκε το πάρκο Θεοτοκόπουλου.

Η κλειστή Αγορά ”Αραστάς”

Παναγία του Φόρου / Madonina 

Η Παναγία της πλατείας (Piazza delle Erbe = πλατεία των δημητριακών = η λαχαναγορά ) ή Madonnina, βρισκόταν στην αρχή των οδών 1821 και Aργυράκη. Στους καταλόγους των εκκλησιών του Χάνδακα αναγράφεται άλλοτε ως λατινική και άλλοτε ως ελληνική εκκλησία.Μετά την απελευθέρωση και πριν την καταδάφισή της, λειτουργούσε σαν κλειστή αγορά. Το τοπωνύμιο έχει διατηρηθεί και δεν είναι λίγοι από τους παλιούς που ακόμα θυμούνται τον “Αραστά” (κλειστή αγορά).

Από το site του δήμου Ηρακλείου:
“…Στην οθωμανική περίοδο μετατράπηκε στο τέμενος Ρεϊσούλ Κιουτάμπ Χατζή Χουσεΐν Εφέντη και μεταγενέστερα ονομάστηκε «Αραστάς» (= Κλειστή Αγορά), από όπου πήρε το όνομα της η περιοχή, γνωστή μέχρι σήμερα σε όλους τους Ηρακλειώτες.

Μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, ο ναός μετασκευάστηκε σε κλειστή αγορά: το κεντρικό κλίτος μετατράπηκε σε στοά ενώ τα πλάγια έγιναν καταστήματα αφού κλείστηκαν με πόρτες τα ημικυκλικά τόξα.Υπήρχαν πολλά καταστήματα μέσα στην στοά,μεταξύ αυτών ένα καφεκοπτείο ενός γιγαντόσωμου Αρμένη ,καθώς και καφενείο,φανοποιείο.χρωματοπωλείο κ.λ.π

Είχε σχήμα δρομικής βασιλικής χωρίς αψίδα χτισμένη όμως κατά τέτοιο τρόπο ώστε τα δύο πλαϊνά κλίτη να είναι χαμηλότερα του μεσαίου. Στο δυτικό μέρος του ναού η επικοινωνία μεταξύ των κλιτών διακοπτόταν από ένα μεσότοιχο. Στο υπόλοιπο τμήμα τα κλίτη χωρίζονταν με τόξα που στηρίζονταν σε παραστάδες. Η στέγη ήταν ξύλινη.

Από τον παλαιό ναό διατηρούνταν μόνο τα οξυκόρυφα παράθυρα του ανατολικού τοίχου και τα πέντε που βρίσκονταν στο πάνω μέρος των τοίχων των πλευρών καθώς και τα δύο διακοσμητικά ανθέμια που επέστεφαν εξωτερικά την κορυφή του ανατολικού και του δυτικού τοίχου. Στη βάση ενός από τα διαχωριστικά τόξα του βόρειου κλίτους σωζόταν μονόλιθος κίονας με εγχάρακτη επιγραφή που χρονολογήθηκε στο τέλος του 11ου ή στις αρχές του 12ου αιώνα – προερχόμενος από τον παλαιότερο βυζαντινό ναό που αποκαλύφθηκε κατά τις ανασκαφικές έρευνες που διενεργήθηκαν μετά την κατεδάφιση της Madoninna.

Ο Ναός του Σωτήρος

Ναός του Σωτήρος (Βαλιδέ τζαμί). Μονόκλιτη ξυλόστεγη γοτθική βασιλική,καθολική του Τάγματος των Αυγουστινιανών που είχε μετατραπεί από τους Τούρκους σε τζαμί.

Ο επιβλητικός αυτός Ναός ειχε  μετετραπεί μετά την απελευθέρωση της Κρήτης σε Γυμνάσιο από το 1926 έως το 1969.Κατεδαφίστηκε επί χούντας το 1970 παρά τις αντιδράσεις πολλών πνευματικών ανθρώπων της πόλης.

Εκκλησίες-κρήνες-λουτρά- τεμένη -κτίρια

Σχεδόν όλα τα μουσουλμανικά μνημεία κρίθηκαν μιάσματα για τους ελεύθερους πλέον μετά την ένωση κατοίκους της πόλης και ισοπεδώθηκαν για να μην θυμίζει τίποτα την τουρκική κατοχή.Οι σημαντικότερες καταστροφές στην πόλη του Ηρακλείου αποφασίστηκαν από τις επίσημες αρχές της Κρητικής Πολιτείας και το Δήμο Ηρακλείου στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.Επίσης μεγάλη ευθύνη έχει και η Εθνική τράπεζα που πούλησε  την μουσουλμανική περιουσία σε ιδιώτες ως ανταλλάξιμα κτήματα χωρίς να ληφθεί υπ’όψιν ότι πολλές από αυτές τις περιουσίες ήταν ορθόδοξες και καθολικές εκκλησίες, μοναστήρια και Βενετσιάνικα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

Ενετικές πύλες περιφεριακά των τειχών

Φωτ. G. Gerola 1900-1905

Η πύλη της Σαμπιονάρα εσωτερικά. Βρισκόταν στο σημείο που κατεδαφίστηκε πρόσφατα το νυχτερινό κέντρο “Κάστρο” δίπλα στην “Εμπορική”. Τμήμα της πύλης είχε ενσωματωθεί (!!!) στην κατασκευή και χρησίμευε (!!!!!) σαν αποθηκευτικός χώρος του καταστήματος…
Σήμερα πάνω στον προμαχώνα Σαμπιονάρα έχει χτιστεί Γυμνάσιο και Λύκειο γνωστό με το όνομα “Εμπορική”. Στη χαμηλή πλατεία του και στο χώρο της τάφρου κάτω από τον προμαχώνα υπάρχουν γήπεδα τένις.

 Η πύλη Βιτούρι

rsz_img_0430__6__march__13__ΕΙΣΟΔΟΣ__ΠΡΟΜΑΧΩΝΑ__ΒΙΤΟΥΡΙ

Τα σχόλια δικά σας…

Η είσοδος της πύλης Βιτούρι.(πάνω στη Βίγλα)-ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΑΦΙΑ , ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ…Η κατάντια μας!!!!!!!

ΤΟΤΕ:ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ GEROLA 1900-1902.ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΟΜΑΧΩΝΑ ΒΙΤΟΥΡΙ

ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΠΑΡΚΟ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ

Βικελαία Βιβλιοθήκη

IMG_532crop

Τι λέτε εσείς ;Θα χαίρονται τα λιοντάρια με αυτό που βλέπουν;

Δείτε και την Κνωσό

Η Κνωσός ένα αιώνα πριν.

 ΕΠΙΛΟΓΟΣ   

Από αγάπη και μόνο από αγάπη, έγινε αυτό το αφιέρωμα για το Ηράκλειο. Προσπαθήσαμε να σας ενημερώσουμε με τις πιο έγκυρες πηγές που μπορούσαμε να βρούμε  μέσα από πολλές αναζητήσεις και πιστεύω ότι τα καταφέραμε. Και μόνο εάν αγαπήσουμε το Ηράκλειο θα μπορέσουμε να καταλάβουμε την αξία αυτής της ”πληγωμένης” πόλης. Γι αυτό τα παιδιά μας πρέπει να γνωρίσουν την ιστορία της πόλης που κατοικούν, να την αγαπήσουν και να την σεβαστούν. Ευθύνη για αυτό  έχουμε και εμείς.

Εμείς που ζούμε την τωρινή του μετάλλαξη για μια στιγμή στο χρόνο, είναι κρίμα να διαπιστώνουμε ότι από την αυγή του 20 ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας, η πόλη άλλαξε τόσο όσο δεν είχε αλλάξει αιώνες πριν. Και αν δεν υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι που με την γνώση , την ευαισθησία αλλά ιδιαίτερα το θάρρος τους αντιστάθηκαν στις πιέσεις που ασκούνταν συνεχώς για την ισοπέδωση των πάντων προκειμένου να <εξευρωπα’ι’στεί >το Ηράκλειο, σήμερα δεν θα υπήρχε τίποτα όρθιο.

Μερικά ονόματα πρέπει να αναφέρουμε όπως του Στ.Ξανθουδίδη, Νικ. Πλάτωνα, Στ. Αλεξίου,Μαν. Μπορμπουδάκη, Ν.Σταυρινίδη, Στ.Σπανάκη Ελ. Πλατάκη, Χρ.Τζομπανάκη όπως επίσης και της Λιάνας Σταρίδα που εργάστηκαν και  προσπάθησαν ο καθένας από τη θέση του, για τη διάσωση, ανάδειξη και παράδοση σε μας της ιστορίας του Μεγάλου Κάστρου.Εναπόκειται στον Δήμο και τους κατοίκους της πόλης μας να περιφρουρήσουν και να διαφυλάξουν όλα όσα ακόμα  έχουμε.

Το δυσάρεστο είναι ότι σ αυτά τα 100 και πλέον χρόνια οι Ελληνες δεν κατασκεύασαν (εκτός από δρόμους, γέφυρες και πολυκατοικίες) κανένα σημαντικό μνημείο παρά μόνο γκρέμιζαν και γκρεμίζουν ότι τους ”ενοχλούσε” και εμπόδιζε στο  πέρασμα του χρόνου…

Ευχαριστώ

-Επιμέλεια αφιερώματος :  Γ. Ιατρίδης

-Επιμέλεια φωτογραφίας:Ν. Κωστάκης

-Πηγές:Λιάνα Σταρίδα-Υπήρχε μία πόλη…

Άγνωστες γωνιές στο Δήμο Ηρακλείου Κρήτης (ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κο Ν.Φουκαράκη)

-Βικελαία Δημοτική βιβλιοθήκη

alexiptoto.com